#FLIBFEST001:
Pak Nam Pho
Chinese New Year

ค่ำคืนที่ร้อนชื้นปกคลุมซอยย่งอัน ซอยที่อยู่อาศัย ณ อำเภอปากนำโพ จังหวัดนครสวรรค์ สมาคมเชิดสิงโตกว๋องสิวเริ่มจัดการตั้งโชว์พิเศษของพวกเขา ท่ามกลางบรรยากาศหนาหนัก ตรงหน้าฉันคือสิงโตสีม่วง โลดเต้นปีนป่ายเสาไม้ไผ่ราวกับเป็นสัตว์ในเทพนิยายที่หลุดออกมาในโลกจริง

แต่ภวังค์นั้นสูญไปในไม่นาน 

สิงโตโผตัว แต่เขาเหยียบพลาด ร่วงตกลงพื้นคอนกรีตเบื้องล่าง ในตอนนั้นเองเรื่องราวการเก็บดอกเหมยและตำนานยาอายุวัฒนะหายไปตรงหน้า เหลือเพียงเด็กหนุ่มสองคนที่หลุดออกจากชุดสิงโต นอนนิ่งชั่วขณะ ดนตรีช้าลง เพื่อนสมาชิกวิ่งเข้าชาร์จ และผู้คนที่ยืนมองเบื้องล่างหยุดเสียงเชียร์ไปชั่วครู่ เปลี่ยนเป็นความเงียบแกมกังวล ฉันเองก็กังวลเช่นกัน ไม่นาน หนุ่มคนหนึ่งขยับ แล้วอีกคนขยับตาม ลุกยืนขึ้นบนพื้นที่เขานอนอยู่ตอนแรก เผยความเจ็บปวดในเสี้ยววินาทีก่อนจะเดินประจำจุดของตัวเอง กลับสู่ร่างสิงโตโดยไร้คำพูดใด สิ่งที่เกิดขึ้นหลังจากนั้นติดอยู่ในใจของฉันจนตอนนี้ ฝูงชนคนดูไม่ได้ปรบมือต้อนรับพวกเขาเพียงเพราะปลอบใจหรือสงสาร แต่มันเป็นดังเสียงคำราม เสียงที่มาจากความตื้นตันและความสุขใจ การร่วงหล่นครั้งนั้นทำให้ภาพมลังเมลืองแตกเป็นเสี่ยง ทำให้เห็นความจริงที่อยู่ภายใต้นั้น



คืนนั้นพวกเขาร่วงอยู่ครั้งสองครั้ง แต่เสียงผู้คนจากชุมชนรอบๆ ไม่เคยตก ในตอนจบ หนุ่มทั้งคู่มีรอยช้ำประปราย กายท่วมด้วยเหงื่อ เหล่าอาอี๊อาม่าเดินเข้าหาพวกเขาเอาซองสีแดงมอบให้ทั้งสองราวกลับเป็นครอบครัวเดียวกัน 

ฉากเล็กๆ นี้เกิดขึ้นในเวลาสั้นๆ ที่เราไปชมที่นครสวรรค์ เป็นเรื่องราวเล็กๆ ที่เล่าเรื่องราวของตรุษจีนปากน้ำโพ เรื่องราวที่บอกกับเราว่าเทศกาลนี้พิเศษอย่างไร 

ตรุษจีนปากน้ำโพเป็นเทศกาลเฉลิมฉลองยิงยาว 12 วัน 12 คืน ที่จัดกันมายาวนาน 110 ปี ยาวนานกว่าที่ใครตรงนั้นมีชีวิตอยู่ นักท่องเที่ยวไม่มากนัก ถนนหนทางเป็นของคนในท้องที่ ซึ่งโอบรับทีมของเราอย่างอบอุ่น เมื่อพูดถึงคนไทยเชื้อสายจีน คนส่วนมากมักนึกถึงเยาวราชเป็นที่แรก แต่เมื่อเราพูดถึงปากน้ำโพ แทบจะดูเหมือนงานอีกรสชาติที่ทั้งจังหวัดมาฉลองร่วมกัน การเฉลิมฉลองซึ่งทุนหามาจากผู้คนในชุมชนซึ่งมีชื่อธุรกิจน้อยใหญ่แขวนเป็นธรงแดงเหลืองอยู่ทั่ว เทศกาลนี้ไม่ใช่เทศกาลที่ “ยังอยู่” เฉยๆ แต่คือเทศกาลที่ “ยังมีลมหายใจและชีวิตชีวา” อยู่อย่างเต็มเปี่ยมแม้ในโลกที่หมุนเร็วขึ้นทุกวัน 

สิ่งที่ทำให้ฉันรู้สึกตื่นตาที่สุดคือคนรุ่นใหม่ที่เต็มใจเข้ามาร่วมงานนี้ ไม่ว่าจะเป็นคนเชิดสิงโต มังกร หรือเต้นเอ็งกอ     

หนึ่งในเป้าหมายของ FLIB คือการมองหามุมมองของ “คนใน” เมื่อเราไปดูเทศกาล อีเวนต์ หรือวัฒนธรรมย่อยไหนๆ เราจึงต้องหาทางเข้าของเรา โดยเฉพาะเมื่อเราพูดถึงกลุ่มผู้คนที่ร่วมงานทางวัฒนธรรมเหล่านี้มานับทศวรรษ นั่นทำให้เราเจอกับเอ็ม 

เอ็มเป็นกราฟิกดีไซเนอร์ผู้เกิดและเติบโตที่ปากน้ำโพ แม้ตอนนี้จะย้ายตัวออกไปอยู่ที่ฉะเชิงเทราแล้ว ทุกตรุษจีนเข้าจะกลับมาที่บ้านเกิดเพื่อช่วยจัดเทศกาลนี้ ถ้าถามว่าทำไมยังกลับมา คำตอบคือเอ็มเป็นสมาชิกของสมาคมกว๋องสิว สมาคมเชิดสิงโตกวางตุ้งที่หลายๆ คนเรียกว่าเป็น “พี่ใหญ่” เมื่อเทียบกับสมาคมอื่นๆ โดยกว๋องสิวเป็นที่รู้จักกันว่าเป็นสมาคมที่เก็บความดั้งเดิมของตัวเองไว้อย่างมาก ซึ่งดูขัดกับลุคขบถของเอ็มอย่างบอกไม่ถูก





เมื่อฉันถามว่าทำไมเขาถึงเข้าร่วมกับสมาคมนี้และอยากเชิดสิงโต เขาไม่พูดถึงการกกดดันโดยครอบครัวหรือการบอกว่ามันเป็นหน้าที่ที่ต้องทำ เขาเพียงตอบอย่างง่ายดาย “มันเท่” แล้วเขาก็อธิบายต่อเกี่ยวกับการออกแบบหัวสิงโตและลวดลายจีนที่มอบแรงบันดาลใจให้เขาในช่วงที่เรียนมหาวิทยาลัย

แม้คำตอบจะง่าย ฉันกลับต้องประมวลผลอยู่ชั่วครู่ ในที่ที่ฉันอยู่ “การเชิดสิงโต” กับคำว่า “เท่” มักไม่อยู่ด้วยกันในสายตาคนเจนซี แต่นั่นคือก่อนที่ฉันจะได้ดูพวกเขาเต้นจริงๆ น่ะนะ

การเชิดสิงโตก็เท่ตามที่เขาว่า 

การเชิดสิงโตของกว๋องสิวไม่ใช่เพียงสิงโตสวยงามเน้นการประดับตกแต่ง แต่เป็นกายกรรมผาดโผนปีนเสา 30 เมตร เต้นบนเสาเล็กประดับเป็นไม้ไผ่เสี่ยงกายท้าทายใจ แทบจะเหมือนการแข่งขันกีฬา สำหรับวัยรุ่นที่นี่ วัฒนธรรมอายุกว่าศตวรรษนี้หลอมรวมกับกีฬา และเหล่านักแสดงก็เหมือนกัน พวกเขามีหน้ามีตาไม่ต่างจากนักกีฬาดาวเด่นของจังหวัด เมื่อการแสดงจบลง ผู้คนโดยเฉพาะเด็กน้อยจะขอถ่ายรูปร่วมกับพวกเขา ตาโตๆ และหัวที่ขยับขึ้นลงแสนน่ารักของสิงโตทำให้ฉันคิกคักไปกับการที่ทุกคนจริงจังอย่างมากกับการแสดงนี้ พวกเขาตั้งชื่อให้สิงโตตามสีของปีนั้นๆ ด้วย ปีก่อนสิงโตสีชมพูชื่อว่า “นมเย็น” ส่วนปีนี้สีม่วงก็ต้องชื่อ “เคียวโฮ” ตามองุ่นญี่ปุ่นยอดฮิต 



สมาคมกว๋องสิว สมาคมเชิดสิงโตกวางตุ้งเป็นหนึ่งใน 5 ของปากน้ำโพ แต่ละสมาคมนำเสนอวัฒนธรรมและชุมชนไทยเชื้อสายจีนแต่ละภาษา นั่นคือ ฮากกา ฮกเกี้ยน แต้จิ๋ว กวางตุ้ง และไหหลำ นี่คือที่มาของชื่อ “ปักน่ำโพโหงวซก” หรือเมืองคนจีน 5 ภาษา พื้นที่แห่งเดียวในไทยที่สิงโตทั้ง 5 แสดงร่วมกันในงานตรุษจีน โดยกว๋องสิวก่อตั้งขึ้นเมื่อ 133 ปีก่อน แล้วกลายเป็นสมาคมที่ใหญ่ที่สุดโดยมีสมาชิดหลักร้อย หลายๆ คนไม่ต่างจากเอ็ม ที่แม้จะย้ายไปทำงานห่างไกล ก็ยังกลับมาทุกปีไม่มีพลาด ตอนเด็กเอ็มมองว่าสิงโตเป็นสิ่งที่เท่อยู่ห่างๆ แต่ในตอนนี้กว๋องสิวกลายเป็นบ้านหลังที่สองไปแล้ว

ตามความเข้าใจของฉัน สาเหตุความอินนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเพียงจากการคิดถึงบ้านเท่านั้น แต่เหล่าสมาคมต่างสามารถสร้างบางอย่างที่ยากจะเลียนแบบ นั่นคือกิจกรรมนอกห้องเรียนที่ได้ผลชงัด เด็กๆ มีพื้นที่เรียนเครื่องดนตรีจีน (และเครื่องดนตรีอื่นๆ ด้วย) มีวัฒนธรรมให้เรียนรู้ มีพิธีกรรมในทำทุกๆ ปี มีการกายกรรม การเต้น ฯลฯ สิ่งเหล่านี้ทั้งสร้างความแกร่ง ความทน และมันปลูกฝังคุณค่าทางวัฒนธรรมอย่างจับต้องได้ พวกเขาต้องฝึกท่าจนกว่าจะแน่ใจว่าทำถูกหลักจนได้แสดงจริง ท่าทางที่พวกเขาเคยเป็นเพียงผู้ชมมาตั้งแต่ยังแบเบาะ คนโตกว่าในสมาคมก็สอนคนเด็กกว่าแบบเดียวกับที่มีคนสอนพวกเขา เป็นวัฏจักรไปไม่รู้จบ

แนวคิดนี้ไม่ได้จบที่สมาคมใดสมาคมหนึ่ง หลังจากได้ไปเยี่ยมเยียนผู้เล่นอื่นๆ ในเทศกาล ไม่ว่าจะเป็นสมาคมส่งเสริมดนตรีหรือคณะเอ็งกอ เราพบกับคนอาสาทุกช่วงวัยที่มาอยู่ที่นี่เพราะบรรยากาศทางวัมนธรรมรอบๆ ตัวของพวกเขา บรรยากาศที่บอกว่าวัฒนธรรมนี้เป็นมรดกอันทรงเกียรติ ไม่ใช่สิ่งที่เชยที่เราต้องละทิ้งไปตามกาลเวลา 

การได้พูดคุยกับทุกคน จะพบว่าสิ่งที่ดึงดูดพวกเขาหากิจกรรมในงานตรุษจีนนั้นตรงไปตรงมา นาย หนึ่งในนักแสดงที่เต้นเป็นเคียวโฮ บอกกับเราว่าเขาชอบที่กิจกรรมนี้มอบระเบียบวินัยให้เขา ก่อนจะไปแสดงเป็นสิงโตชื่อทันสมัยของเขาในคืนถัดมา ครูดนตรีผู้สอนเด็กรุ่นใหม่ให้เล่นเครื่องดนตรีต่างๆ ตามเข้าได้ เล่นเพลงดั้งเดิมให้เราฟังผ่านปีสีนีออนที่เขาตกแต่งเอง 
การได้พูดคุยกับทุกคน จะพบว่าสิ่งที่ดึงดูดพวกเขาหากิจกรรมในงานตรุษจีนนั้นตรงไปตรงมา นาย หนึ่งในนักแสดงที่เต้นเป็นเคียวโฮ บอกกับเราว่าเขาชอบที่กิจกรรมนี้มอบระเบียบวินัยให้เขา ก่อนจะไปแสดงเป็นสิงโตชื่อทันสมัยของเขาในคืนถัดมา ครูดนตรีผู้สอนเด็กรุ่นใหม่ให้เล่นเครื่องดนตรีต่างๆ ตามเข้าได้ เล่นเพลงดั้งเดิมให้เราฟังผ่านปีสีนีออนที่เขาตกแต่งเอง 

สิ่งที่เราเห็นในตรุษจีนปากน้ำโพคือในขณะที่เทศกาลนี้โดยมากอาจจะหน้าตาเหมือนเดิม งานนี้ให้ความสำคัญกับ ‘คน” ที่เข้าร่วมเป็นพิเศษ แน่นอน มีเส้นของความศักดิ์สิทธิ์ที่ไม่มีใครข้าม เช่น ไม่มีใครมาเปลี่ยนเพลงหรือท่าเต้นแน่ๆ แต่หลายๆ ส่วนนั้นยืดหยุ่นพอจะทำให้คนที่สนใจนำตัวเองเข้าไปใส่ในงานได้ เทศกาลที่มีสีสันอยู่แล้วก็สดใสมีชีวิตมากขึ้น



เอ็มตอบคำถามฉันอย่างง่ายและจริงใจที่สุด “มันเท่ดี” และหากยังมีเด็กสักคนที่ยังคิดว่าประเพณีนี้เท่ ซึ่งอาจจะเป็นเด็กที่นั่งมองสิงโตสีม่วงกระโดดข้ามเสาอยู่ในคืนนั้น ฉันก็ยังคิดว่าจะมีเด็กที่พร้อมเรียนรู้ พร้อมร่วงหล่น แล้วลุกขึ้นนำสิงโตตัวนี้เดินต่อไปอีกวัน วัฒนธรรมไม่ได้อยู่รอดผ่านการบังคับ มันหายใจได้เพราะทุกคนต่างหาความเท่ในวัฒนธรรมเหล่านั้นได้ต่างหาก   

A thick, humid night hung over the residential soi in Pak Nam Pho as the Kwong Siw Lion Dance Troupe began their usual routine. I watched in a haze, the purple lion moving like a living creature as it scaled the high poles in search of the Plum blossom of immortality.

Then, the spell broke.

The lion leaped, missed, and slammed into the concrete. In an instant, the myth vanished, the two young men inside the costume lay still for a moment. The music slowed, other troupe members rushed in, and the crowd fell into a worried silence. My own trance broke into sharp concern for the boys. Then one of them moved. Then the other. They peeled themselves off the concrete. You could see the wince of pain. They walked back to their mark and got into character again without a word. What happened next is the thing I keep coming back to. The crowd didn't applaud out of politeness. It roared, the kind of sound that comes from deep appreciation and joy. The fall had cracked the spectacle open, and what was underneath it was something much more real. 

They fell a few times that night, but the community’s reaction never wavered. By the end, the dancers were bruised and drenched in sweat, yet local grandmas and aunties walked right up to them, pressing red envelopes into their hands as if they were family.  

That was a small scene happening in our brief time at Nakon Sawan while covering Pak Nam Pho Chinese New Year and it was what made this festival so special.



The celebration has run for twelve days and twelve nights for 110 consecutive years - longer than anyone here has been alive. There were very few tourists. The streets belonged to locals, who welcomed our team with immense warmth. Most people associate Thai-Chinese culture with Yaowarat, Bangkok's famous Chinatown. But Pak Nam Pho puts it in perspective - an entire province celebrating as one.  The event is not funded by the government but by the community itself, whose names line the roads on hundreds of yellow and red banners. What you find here isn't a festival that has survived. It's one that is still, stubbornly, alive. 

What fascinated me most was the younger generation's wholehearted participation, whether it’d be the Lion Dance, Dragon Dance or Yingge Dance. 

One of FLIB's main objectives is to get an insider’s perspective on the festivals, events and subcultures we cover. We need a way in, especially when you’re talking about groups of performers that have been there with the city for decades. Luckily our subject and inside man Aem is as inside as we’re going to get. 



Aem is a graphic designer who’s born and raised in Pak Nam Pho. Even though he’s moved to Chachoengsao, he comes back every year to help out with the celebrations. Why does he keep coming back? Since he was a child Aem has been a member of the Kwong Siw Lion Dance Troupe, which the locals call “Big Brother” of all the troupes. They are particularly known to be the one that keeps things very traditional, contrasting with his rebellious looks and creative tendency.   

When I asked why he joined, he didn't mention any family pressure or obligation. He said simply, "It looks cool." He goes on to tell us how the aesthetic of the lion heads and the Chinese iconography he grew up with inspired his creative process in his college years.  

It took me a moment to process that. A lion dance didn't strike me as something a Gen Z would call cool – until I actually watched one. 

It was indeed very cool. 

Not the decorative kind most people have seen, but the real thing: acrobats scaling 30-meter poles, leaping between iron stakes, risking their bodies. It's basically a sport. To the younger generation here, it's a centuries-old tradition fused with athletics, and the performers are treated accordingly. They carry the social weight of a star athlete. After the performance, people would gather, especially young kids, to take photos with them. And honestly, with those wide eyes and bobbing heads, so absurdly cute it almost undercuts how seriously you should be taking the whole thing. The community even names each lion after its color every year. Last year's pink lion was called Nom-Yen, named after Thailand's beloved pink milk drink. This year's purple one is Kyoho, named after the purple Japanese grape.

Kwong Siw, the Cantonese lion dance association, is one of five in Pak Nam Pho — each representing a distinct Chinese diaspora communities: Hakka, Hokkien, Teochew, Cantonese, and Hainanese. It is why the city is called the 'City of Five Languages,' and the only place in Thailand where all five perform together on Chinese New Year. Founded 133 years ago, Kwong Siw has grown into the largest of the five associations, with hundreds of active members. Many of them, like Aem, have long since moved away for work, but still come back every year without fail. To Aem, the lion looked cool when he was a kid from afar. Now Kwong Siw is his second home. 

The reason, I came to understand, isn't nostalgia alone. These associations have built something genuinely rare: an afterschool program that actually works. Children learn traditional Chinese instruments, the traditions, ceremonies, acrobatics, and dance. They build agility,  endurance and instill in them the sense of ownership over their heritage. They earn the right, over time, to perform the moves they once watched in awe from the crowd. Older members mentor younger ones, the same way someone has taught them, and the cycle renews itself.

That doesn’t stop at one association either, after visiting various other players whether it’d be a different lion dancers groups, traditional chinese music associations or Yigge dance associations, we found like minded volunteer adults and children who are simply there because of the cultural atmosphere that surrounds them. The culture that associates this particular heritage to be an honor to participate, not an uncool old thing to be discarded by time.  

Talk to any of them, you’ll find out that the draws of these activities are very straightforward. Nai, the one who dances as Kyoho, said he loves the discipline it gave him, then continued the next night dancing in his very trendy named lion. The musical master who has been teaching the younger generations plays us the traditional tunes through his neon decorated pipe.   

What we found out at Pak Nam Pho Chinese New Year is that while the culture stays largely the same, it centers the people who participate in them. Sure, there are sacred lines where nobody crosses like no one will change the dances and the songs, but other stuff surrounding it is flexible enough for one to put themselves into, such as the newer acrobatic moves and lightbulb decorations on the lion themselves, making this already vibrant and fun culture even more alive.  
 


In the end, Aem gave me the simplest and most honest answer I could have asked for. It looks cool. And as long as there are kids who think so, maybe kids who saw a purple lion scale iron stakes that night and feel something stir in them, I believe there will be someone willing to learn, to fall, to get back up, and to carry it forward. The tradition doesn't survive through obligation. It survives because every generation finds its own reason to think it's cool.